This section provides a quick preview of questions from the document. It may not display every question or the complete wording of each one. For the full content, including diagrams, tables and other information, view the original PDF above.
2.1Ngidinwe kuku khalima/Ukumkhalima. Ngidinwe kukuku dosa ngendlebe /Ukumdosa ngendlebe. (YINYE i pendulo ezingehla (1\
2.3Isilingisi. Umqondo omunyethwe yindima le ngewokobana imbongi yazizwa ithabe khulu njengesana elincani mhlana umntwanayo lo abelethwako, yaba nethem ba bona izokuba nekusasa elihle kodwana akhange kusaba njalo
2.4Imbongi izama ukusitjela bona bekuba budisi lokha nakufanele ilale ingazi bona umntwanayo ukuphi/Imbongi izama ukusitjela bona beyilala benyoni icabanga bona umntwan ayo angangena nanyana kukunini/Imbongi izama
2.5Imbongi izwakalisa ummoya w okudan a, idaniswa zizenzo zomntwanayo galaleliko lokha nayimkhalimako/I mbongi idaniswa kuk obana kunokobana umntwana yo lo ayi
2.6Imbongi iphumelele ukusebenzisa isithombengqondo sesingathekiso emudeni wama 20 othi; 'Khes' ube yimvu ehle' ukuveza bona ikhanuka n gathana umntwanayo lo angalunga njengemvu ngombana yona yaziwa njengesilwana
3.2mqondo phikisana /Ifanakamisa ka a/Ivume lwano phakathi elibunjwa malunga langa Thina siziinini
3.3Ekondlweni le imbongi izwakalisa ummoya wokudana , idaniswa miphumela emimbi yendlela yona nomnganayo ebebaziphatha ngayo, seyiyazisola kodwana asisekho isikhathi sokubuye la emuva ngombana besele ikhulile
3.4Amagama la angenza ngizwisise bona imbongi nomnganayo bebangasifuni isikolo ngombana bebathi nababona abanye abentwana bambatha ijinifomu basiya esikolweni bona babaqale kwaphela kungatjho litho kibo ungenza
3.5Imbongi nomnganayo bathe nasele babona batjhiywe sikhathi basala sebazinikela bathi akwenzeke okwenzekako/akuye la kuyako ngombana bengekhe basakghona bona babuye le ebutjheni bayokulungisa iimphoso zabo/Imbongi nomnganayo balahlele ithawula/itewu bathi aku
3.6Ngiyayizwela imbongi ngalokhu elila ngakho ekondlweni le ngombana izwakalisa ukuzisola ngendlela embi yona nomnganayo ebebayikhamba begodu ngendlela ezisola ngayo kubonakala kwangathi azange ba lalele
4.1Imbongi ithi ithando Kukudla kwehliziyo. Mummoya omnanjana. Mummoya opholileko. (ZIMBILI iimpendulo kezingehla (2\
4.3Ummongo omunyethwe yindima le ngewokobana ithando imbongi enalo ngomuntu lo alikadzimeleli ezintweni eziphathekako /anazo kodwana lidzimelele endleleni aziphethe ngayo. Uhleka ihloko yami i hlangane.
4.4Ukusetjenziswa kwe mida le kusivezela bona imbongi imthanda kwamamba la umuntu ekhuluma ngaye lo njeke angacaban gi bona udlala ngaye/Inqophe bona akenzi iphoso ngo
4.5Ngendlela engizwisisa ngayo ikondlo le ngicabanga bona imbongi sele iqonyiwe, njeke ngamagama la iqinisekisa ithando layo emuntwini lo ukobana abone bona nabegade imtjela bona uyayithanda bekangadlali
4.6Ngokubona kwami ngibona kulungile bona umuntu nawumthandako umthande ngokudluleleko ngombana ithando leqiniso yinto efunekako begodu lapha likhona kuhlala kuthatjiwe ngaso soke isikhathi nekuyinto efunwa
5.4Indima le imumethe umqondo wokobana ukufa akunazwelo/K uthatha abantu/ iinhlobo esizithandako. Uthini ngabasele babodwa/Abentwabekosi ababodwaba bona. Ukusetjenziswa kwemida le kusivezela umqondo wokobana ngokuya
5.5Ekondlweni le imbongi izwakalisa ummoya wokudana, idaniswa yindlela ukufa kunesihlungu ngayo ebantwini ngokubathathela iinini zabo, kubatjhiye balila isililo esingapheliko/Nokungabi nendaba nokutjhiya abentwana
5.6Imbongi iphumelele ukusebenzisa isithombengqondo sesenzasamuntu ekondlweni le ukuveza tjhatjhalazi ummongondaba wayo ngombana pheze yoke imida yayo imbongi iyitlole kwangathi ikhuluma nomuntu wesibili, iqalene
7.3KuseMkobola. Umhlobo werarano ovezwe esiqetjhaneni ngehla lirarano langaphandle ngombana kunokurhitjhana ngamagama phakathi kwakaMavela noSkhosana mayelana nokuthengiswa kweenkomo zakamufi uBongwe. (Umtlomelo owodwa ngewokuveza umhlobo werarano bese omunye
7.4Bobabili abakatjhadi Bobabili abanabo abentwana. Bobabili bazimisele ukulandela isifiso sa kaBongwe. Bobabili bathanda ifundo (YINYE ipendulo kezingehla (1\
7.5Inovela le ikhuluma ngokuhluka kwe ndlela yesintu neyesikhuwa ngehlangothini lokwabiwa kwamafa (2\
7.6Isisusa seraranweli kwaba kukobana uHleziphi wajamelana nombono owavezwa ngunina wokobana uMavela abuye le esikolweni ayokufunda phezu kobana uMavel a bekangakhulumi naye uHleziphi. (2\
7.7Liqiniso ngombana yoke imiraro ezokuqalana nekhaya kufanele itjhejwe yindodanakhe ekulu njengoba ubaba womuzi azabe angasekho ephasini Zoke izinto ebezilawulwa ngubaba ekhayapha zizokusala zilawulwa yindodana ekulu lokha unomzana
7.8Isenzo sakaBongwe sokuhlela isifiso sakhe asaphila simvez a amlingisi ohlakaniphileko, ofuna ukuqeda int wa emndeninakhe onebonelo phambili nofuna bona izinto zakhe ziphathwe ngetjhejo angendlela afisa ngayo
7.9Ngicabanga mnqopho womtloli wokusitlolela inovela ku fundisa ngeentjhijilo eziba khona naku fanele kwabiwe ilifa l elunga lomndeni elibhubhileko nanyana tjhiye
7.10Isiphetho senovela le sizwa kalisa ummoya wokudana ngombana sithola umlingisi onguMavela a lila nase le abona bona indaba yesifiso sa kayise iliqiniso
7.11Ngicabanga bona si zokuba nomthelela omumbi ngombana bayokukhula banomcabango wokobana uyise usiphulamthetho, amathuba wokobana bamhloniphe azokuba mancani khulu/Nanyana sele aphumile ejele angeze babe nobudlelwano obuhle naye ngombana uzabe alahlekelwe sikhathi
7.12
7.13Isenzo sakhesi simveza amumuntu ozicabangela yena yedwa onehliziyo onganelisekiko nofuna yoke into iphelele kuye/U mumuntu onganayo ihliziyo yokwabelana /nomarhamaru (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako
7.14Umtloli wenovela le uphumelele ukusethulela uMavela njengomlingisi oyikutani ngombana umveze esethulweni sendaba anomraro aqelene nawo. Indaba nayiragela phambi li uyavela kizo zoke iingaba zez hiwana
9.3Fundisa umntwana ngendlela okuzakuthi nal okha sele akhulile akhambe kiyo.' Igama lesikolo yiMbalenhle High School. Sisendaweni yeVlaklaagte No. 2. Yifihlo yokobana yena nakasakhulako kwa ba nesokana elizibulalako
9.4Kokuthoma umtloli wenze bona uKholiwe alemuke amatshwayo wokukhula akuBusisiwe umntwanakhe bese uzikhumbula yena asese mntazana okhulako nesitjhijilo abanaso sokobana isokana lizibulale ngebanga lakhe.
9.6Incwadi eyatlolwa nguKholiwe beyazisa uMuzi bona kunefihlo angayaziko ngaye emayelana noZondani. uzi uvezwe amumuntu othulileko nasiqala indlela aziphatha ngayo esikolweni afundisa kiso ngombana kuthiwa ukhuluma nakufaneleko begodu
9.7Ngicabanga bona b ekangahlala phasi nendodakhe ayi hlathululele koke okwenzekako k hona azakufumana ukuthula em moyen akhe. Ngicabanga bona b ekangabawa uSipho bona ahlathululele uMuzi koke
9.8Kuqakathekile ukukhuluma nakunento ekutshwenyako epilweni. (2\
9.9Ipilo ebeyiphilwa nguKholiwe nekolw akhe yobuKrestu khambelani ngombana be kakghona ukufundisa abe ntwa akhe ifundiso ehle ekhambelana ekolo yobu
9.10Irarano elivela ngaphambi kobana uKholiwe azibulale lirarano langaphakathi ngombana uKholiwe simuzwa azisola yena ngokwakhe ngokobana ufihlele uMuzi iqiniso lokobana uZondani wazibulala ngebanga lakhe/Lirarano
9.11Umntwana kaKholiwe omntazana angazifumana atlhoga umuntu ongamsekela, akhulume naye bekamyale nasele ahlangabezana nezinye ntjhijilo zokukhula ezizokutlhoga isizo lomuntu ongumma. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako
9.12Umtloli uphumelele ekusebenziseni iqhinga lokuthiya umlingisi oyikutani ibizo elithi uKholiwe ngombana vele umlingisi lo uvezwe amumuntu olikholwa enovelini le nasiqalisisa izenzo zakhe. (2\
9.13Isenzo sakaSarah sokubetha uKholiwe lokha nakamthola asingathwe nguSipho silungile ngombana akukafaneli ona umuntu wembaji, khulukhulu otjhadileko asingatha ne nomuntu wengubo ngendlela basingathene ngayo.
9.14Isehlakalw esi sizwakalisa ummoya wokudana, uMuzi udaniswe kukuzibulala komkakhe nekuyinto egade angakalindeli bona angayenza/Isehlakalwesi sizwakalisa ummoya wokudana ngombana ukubhubha kwakaKholiwe ngalendlela
11.4Uneminyaka elitjhumi nane /uneminyaka eli UBafunani u lilela bona uMahlangu akafuni ukumupha imali yokuyo a ikhambo lesikolo lokuya ngeTshwane /Ulila n
11.7Amahabhula etjiwa nguBonakele emarageni athengwa khulu naphezu kobana bekath engiswa ngemali ephezudlwana ngombana bekungewesigaba sokuthoma. UBafunani ukhul kamnandi ngaphasi kwetjhejo lakanina u NaSilombo kanti
11.8Umntwana uyahlukumezeka nakabona ababelethi bakhe basilwa. Umntwana onjalo angaphetha ngokudelela munye wabo bese uthatha ihlangothi lomunye ngesibanga sepi ekhona hlangana nabo. Umntwana okhulele emndenini onetjhada
11.9Akusilo iqiniso lokobana boke abentwana abahlala eendleleni babaleke khabo ngebanga lokuhlukunyezwa abanye basuke ba dedesa, bangafuni ukuthatha iiyeleliso zababelethi babo babona
11.11C/Killer Umnqopho womtloli wokusebenzisa iimbikindaba ukukhangisa ipi kaBonakele noDuke Hudson bekukuhlanganisa umndeni kaMahlangu ngombana uMahlangu wafunda ephephandabeni bese uNaMndebele yena wezwa ngayo
11.12Ngiyavumelana nesitatimendesi ngombana uNaSilombo bekungumma onganayo ifundiso ehle emntwanenakhe. Ingathana wamkhalima, wambonisa indlela elungileko bekazokuba nekusasa elihle. Ngiyaphikisana nesitatimendesi ngombana umntwana
11.13Isifundo esitholakala enovelini ethi , 'U Bonakele sithi epilweni kufanele ubekezele lokha nawuh langabezana neentjhijilo/U kuhlangabezana neentjhijilo epilweni k
11.14Umtloli uphumelele ukusethulela isin geniso esinembako senovela le ngombana: Ukghonile ukusethulela umlingisi oyikutani onguBonakele. Ukghonile ukusethulela umraro umlingisi oyikutani
13.1ISINGHONGHOYILO SEZINJA CM Sangweni
13.1.3Igama lekosi yesitjhaba sezinja nguBhova. Isitj haba sakwaNja besaziwa ngokobana sitjhaba esibukhali khulu/ Isitj haba sakwaNja besaziwa ngokobana sitjhaba sasingahlaselwa nanyana ngubani. Isizathu esenza bona
13.1.4nikelwa inyama evuthiweko ekubeni zona zidla inyama ehlaza. Zazikhanjiswa isikhathi eside zingaboni imindenazo. (1\
13.1.5Umnqopho womtlami wokusitlolela inolwana le kusiyelel isa ngokuhlukunyezwa k weensebenzi ezi antu nofana iinlwana lokha nazis ebenzela umuntu nofana abantu abathile
13.1.6Liqiniso ngombana bakhona abantu abasebenza emabubulweni kodwana abaqalelelwa ngezamaphilo, ngezehlalakuhle begodu barhola imali encani. Akusilo iqiniso ngombana bakhona abaphathi abanendaba neensebenzi zabo kangangokuthi nazinamabanga ekufanele
13.1.7Isenzwesi sisitjela bona nazo zifuna ukuhlonitjhwa beziphathwe ngokulingana njengabantu. (2\
13.1.8Iye, siyavumeleka ngombana izinja zikghona ukunukelela bezithole izinto abantu abamapholisa abangeze bakghon ukuzinukelela bebazithole bona ngokwabo/Siyavumeleka ngombana izinja ngezinye zeenlwana ezihlakaniphileko
13.1.9bungozi obungaba khona kukobana ungadunyuzwa bewubulawe ziinlelesi lokha nawubizelwe esehlakalweni esinobulelesi ngombana zihlala zihlome ngeengidi nangeenthuthumbisi. (Umfundi angayibeka ngendlela enye nenye enembako
13.2IIMBONGO ZAKWAMHLANGA D Mabhena
13.2.3Bayede!/UyiNgwenyama. Isifaniso/Isimanyaniso. Indima yesibili imumethe umqondo wokobana indawo yaKwaMhlanga ihlotjiswe ngeentaba, ngezikghwa beyabhodwabhodwa milanjana yamanzi angabubuliko. (1\ (2\
13.2.5Imbongi inqophe ukusivezela bona ubumbi/nokungasikuhle kwendawo le kuyasitheka ebusuku kubonakale ubuhle beenkwekwezi kwaphela. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa.\ C/Sigoga.
13.2.6Isibongwesi simumethe ummoya wokuthaba ngombana imbongi ithatjiswa bubuhle bendawo yaKwaMhlanga nezinto ezihle ezenziwa endaweni le. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako izakwamukelwa.\ (2\
17.2Bekenzela bona angaselwa, akghone ukuphamba uManala kube nguye ofika kuyise maqangi khona azokuthatha unamrhali bese ubukhosi buba ngebakhe. Umdlalo lo ukhuluma ngokuhlukana phakathi kwesitjhaba samaNdebele
17.3UNanasi wathi uNzunza ambathe isikhumba senyam azana esinoboya khona uyise aza abanga bona nguManala. UNanasi wathi uNzunza alinge ukukhuluma njengoManala nakafika kuyise. (1\
17.4Iseh lakalo esisisusa serarano e lalweni lo kwaba kukobana uNzunza agalaj uManala ubukhosi bakhe/a galaje uManala unamrhali wakhe. (2\
17.5Ukobana bekuphilwa ngokuzuma kulitshwayo lokobana umdlalo lo wenzeka esikhathini sakade (UManala bekaphila asebuzimbeni kanti uMbangwa banoTjhaba nabo baphila bazuma\ Ikosi beyithi nayifuna ukudlulisela umla
17.6ukobana besele aluphele. ukobana besele angasaboni emehlweni ukobana besele angasanapilo ehle/besele agula. (ZIMBILI iimpendulo kezingehla (2\
17.7amrhali ekukhulunyw a ngaye emdlalweni lo yintonga yo bukhosi besitjhaba samaNdebe le, okutjho bona uphathiswa u muntu ozoku yoku
17.8UManala bekamumuntu othanda ukukhupha ubuzimba bokuzuma nebekumenza bona angabi khona ngesigodlweni nakukhulunywa iindaba zobukhosi kanti u Nzunza bekamumuntu ohlala asekhaya ngaso soke isikhathi
17.9Ngicabanga bona unobangela wokubhubha kwakukukobana khabe abusa ngaphandle kokuphatha unamrhali ongasiyintonga yokubusa kwaphela kodwana oyintonga eqin isekisa bona ikosi nofana lo o phetheko uba nevikeleko labezimu.
17.10Liqiniso ngombana ikosi yakhetha yena uNg endu bona kube nguye oyokufuna uManala ambikele bona azokuthatha unamrhali phezu kobana zikhona ezinye iinduna zekosi/UNgendu wenza isiqiniseko sokobana uyawufikisa umlayezo kuManala njengokutjho kwekosi nanyana yena,
17.11Umnqopho womtloli wokuhlanganisa uNzunza nabantu bakwaNgubo kukobana abantu bakwaNgubo laba bakwazi ukusiza uNzunza ngeenhlahla ezizokuroma uNcagu agcine amukele uMthise kaTjhangutjhangu bona abe yindlovukazi yakhe njengetshwayo lokulibalelana.
17.12Isehlakalwesi sizwakalisa ummoya wokuda gombana ikosi igalajwe mumuntu e kufanele kube nguye obalisizo kiyo njengombana ikhulile beyingasaboni emehlweni nje. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.\
17.13Ngifumene isifundo sokobana isikhathi siyahlonitjhwa/kuqakathekile ukuhlonipha isi khathi ngombana ungaphundwa zizinto ezihle ngokufika ngemva kwesikhathi. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlel a ezwakalako.\
17.14Okubonakala kubufakazi na mhlanjesi kukobana isitjhaba samaNdebele sihlukaniseke kabili kunesitjhaba sama Manala n amaNzunza begodu ikambiso yemihlobo le ayifani nanyana yomibili lemihlobo isitjhaba sakaMusi.
19.1Umndeni wakwaMnguni wakhe eMhluzi. (1\
19.2NguLungile. (1\
19.3Lungile wangena isimanje nakathathwako/nakendako begodu lokho wakuvuma asazi bona yinto engakhambelani nentando kaZimu. Lungile nakendako kwahlatjwa imbuzi ihlatjelwa abezimu ne kusisenzo singakhambelani nekolelo yobuKrestu.
19.4Okufanako okwavezwa nguThombeni noMabhebheja ngendaba kaLungile banoBalise ng okungafumani abentwana kukobana kunefindo ababotjhelwe lona. (2\
19.5Isenzeko esalama ikulumo pendulwan o le ngesokobana uMnguni akhambe noBalise banoLungile abase enyangeni uMabhebheja owaveza bona kunefindo elibotjhwe bezimu ngombana uLungile angakathombi.
19.6Wafihlelwa bona koke lokhu okukhona ngakwakhe okubuthelelwe yindodakwakhe uMnguni kuze ngeenhlah la ingasi ngomthandazo kwaphela/UM nguni beka mfihlela bona ukhamba enyangeni uMabhebheja. Wafihlelwa uMnguni wa
19.7A/Mnguni (1\
19.8Simveza am dlali odelelako/ongahloniphi imi zi abanye abantu/onenyazo. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela 37
19.9Umtloli unqophe ukusivezela bona nanyana singazilandela ezinye iinkolo besiphumele le ep ilweni kodwana singakhohlwa besilahle amasiko nemvelaphi yethu njengabantu abanzima. (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako
19.10Umtloli unqophe ukusilemukisa bona zikhona iinyanga ezifundileko, njeke umuntu nangabe uthatha isiqunto sokuphethela ab ezimu iimfanelo zabo lokho akumkhandeli bona angaragel phambili neemfundo zakhe/Ukuthatha isiqunto
19.11Liqiniso ngombana nawumumuntu ophethela abezimu bekhenu ngendlela efaneleko kuvamile bona izinto zakho zikulungele, koke okwenzako kukhambe kuhle. Akusilo iqiniso ngombana ipilo ayikadzimeleli ehlangothini lokobana
19.12Umtloli womdlalo lo uzama ukusitjela bona esikhathini esinengi ngebekhabo lomfazi kunebekhabo lendoda abavamise ukungena eendabeni zabant ababili nabatjhadileko, khulu khulu nabane raro emtjhadwenabo/
19.13Iseluleko sakaMvimbi sokobana uBalise athathe umfazi wesibili lokha uLungile nakangakghoni ukumbelethela umntwana siyamukele ka ngombana kusisenzo esasenziwa ekadeni ngokwekambiso yesiko lesintu, njeke ukuthatha u
19.14Ngibona kulungile ngombana abant u nabathandana kwamamb la indaba yekolo ayingeni ndawo begodu kuzobanikela ithuba lokobana bafundisane ngazo bese bagcina bakhethe eyodwa hlangana nazo. Ngibona kungakalungi
19.15Nabegade nginguMnguni bengingazidela ngiyozitjelela mina umkami uNaMalemane bona ngikhamba kuMabhebheja ngimbawe bona angilibalele ukwenzela bona uNobukhazi angasaba nento azangithusela ngayo/ Bengingayokurhubhulula okumbi okwenziwa nguye uNobukhazi